TV via Internet

Kijk gratis Nederlandse televisie programma's via het internet!

Kijktips Nederland 3

Wat is er op dit moment op Nederland 3? Nederland 3 is een typische culturele en wetenschappelijke zender van de publieke omroep. Verdieping en kennisdelen staan hier als begrippen centraal. Omroepen als VPRO en VARA bieden van oudsher veel aanbod op deze zenders. De Wereld Draait Door was hier ook op. En wat zijn de leuke kijktips voor vanmiddag en vanavond op Nederland 3? Bekijk hieronder het overzicht!

Top 5 actuele programma's

Nog altijd wachten, wachten, wachten in de ggz, ervaar hier hoelang

Nog altijd moeten een kleine 30.000 mensen langer wachten op psychische hulp dan afgesproken. Dat staat in een brief die demissionair staatssecretaris Blokhuis naar de Tweede Kamer heeft gestuurd, met daarin de laatste stand van zaken over wachttijden in de ggz.

Mensen met ernstige psychische klachten kunnen nog lang niet overal op tijd terecht voor hulp. In sommige regio's lopen de wachttijden voor een behandeling op tot een half jaar en langer, blijkt uit cijfers van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa).

Hoelang je precies wacht en hoe dat voelt, kan je in onderstaande special van NOS op 3 zelf ervaren:

Over de maximaal aanvaardbare wachttijd hebben verzekeraars en zorgaanbieders afspraken gemaakt. Volgens deze Treeknorm moet iemand binnen vier weken terecht kunnen voor een intakegesprek bij een ggz-aanbieder. Tien weken daarna moet behandeling mogelijk zijn.

Hoelang de totale wachttijd is, verschilt per diagnosegroep en regio. Maar kijk je naar het landelijk gemiddelde per stoornis, dan vindt bij geen enkele diagnose een intakegesprek binnen de Treeknorm plaats. Ook de behandelwachttijd is vaak langer dan afgesproken.

NOS op 3 nam ook de specifieke situatie van doorverwezen jongeren tussen de 17 en 35 verder onder de loep. De meesten worden gediagnostiseerd met een angststoornis, depressie of persoonlijkheidsstoornis, blijkt uit data van informatiecentrum Vektis.

Hoe snel iemand met zo'n diagnose aan de beurt is voor behandeling, hangt sterk af van de ggz-regio waar die persoon woont. Zo kunnen mensen met eetstoornissen in de regio Westland binnen zes weken terecht bij een behandelaar, terwijl ze in de regio Apeldoorn/Zutphen meer dan 7,5 maand moeten wachten op eenzelfde behandeling.

Dat geldt ook voor mensen die voor hulp bij autisme naar een ggz-kliniek moesten. In Zuidoost-Brabant was de gemiddelde wachttijd in mei bijna 11 maanden. Terwijl je in Kennemerland binnen 7 weken terechtkon.

De langste wachttijd is die voor persoonlijkheidsstoornissen; landelijk duurt het gemiddeld meer dan vier maanden voordat een behandeling daarvoor kan starten. In Drenthe bedroeg de wachttijd in mei 2021 bijna zeven maanden.

De wachtlijsten in de ggz zijn al langer een probleem. Demissionair staatssecretaris Paul Blokhuis van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zei in 2017 de wachttijden vóór juli 2018 terug te willen dringen, maar moest daarop terugkomen. De wachttijden voor de behandelingen van autisme, persoonlijkheidsstoornissen en angststoornissen zaten destijds nog altijd boven de norm van 14 weken.

Drie jaar later lijkt er weinig te zijn veranderd. In een rapport van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) staat dat er in mei 2021 tien diagnosegroepen zijn met wachttijden langer dan de Treeknorm. In totaal staan er volgens de NZa ruim 77.000 mensen op een wachtlijst, waarvan een kleine 28.000 langer dan afgesproken moeten wachten.

Blokhuis zegt tegen NOS op 3 dat het belangrijk is om erop te wijzen dat de wachttijden in de ggz regionaal en per diagnosegroep verschillen. Het is volgens de demissionair staatssecretaris niet zo dat de treeknormen in zijn algemeenheid niet worden gehaald en hij is ervan overtuigd dat er voortgang wordt geboekt.

Maar Blokhuis erkent wel dat mensen voor bepaalde diagnoses op veel plekken nog te lang moeten wachten. "Ik zou deze mensen graag een hart onder de riem steken. Het is pijnlijk dat het wachten op passende zorg zo lang kan duren, hoeveel er ook gedaan wordt aan het bestrijden van dit probleem", aldus Blokhuis.

'Designfout'

Volgens Philippe Delespaul, hoogleraar Innovatie in de Geestelijke Gezondheidszorg aan de Universiteit van Maastricht, zijn de wachtlijsten het gevolg van een designfout in de ggz. "We hebben in Nederland specialismen voor alle diagnoses apart, terwijl de meest ernstige problematiek juist voorkomt bij mensen die meerdere problemen tegelijk hebben." En juist die mensen blijven volgens de hoogleraar in de kou staan.

"Stel: je krijgt de diagnose depressie. De volgende stap is dan de depressiespecialist. Maar bij het intakegesprek blijkt dat je ook een drankprobleem hebt. Dan zegt die depressiespecialist: 'los eerst dat drankprobleem maar op'. De specialisten richten zich enkel op eendimensionale problemen, terwijl je mensen moet hebben die naar multidimensionale problemen kijken."

Bij MIND, het landelijk platform voor psychische gezondheid, vinden ze dat vooral de begeleiding beter moet. Wanneer een behandeling niet direct kan starten, wil dit niet zeggen dat iemand maar moet zitten wachten. "Daar kunnen de klachten alleen maar erger door worden. Wachttijd moet geen stilstand betekenen. Gebruik die tijd om iemand voor te bereiden op een behandeling."

'Een dictator als promotor': ombudsman moet jonge wetenschapper helpen

Intimidatie, gesjoemel met auteurs of racistische opmerkingen: het zijn voorbeelden van wangedrag op universiteiten. Om daar iets tegen te doen, moeten alle universiteiten per 1 juli een onafhankelijke ombudsman hebben. Zes van de veertien universiteiten hebben er inmiddels een.

Dat zegt de koepel van universiteiten, de VSNU. Die benadrukt dat de andere acht universiteiten de regelgeving wel rond hebben en werven, maar dat er nog niemand zit op die functie.

NOS op 3 verzamelde zo'n 400 ervaringen van studenten die willen promoveren en dus als jonge wetenschapper beginnen aan een academische carrière aan de universiteit. Wangedrag kan een probleem zijn voor alle studenten en medewerkers, maar juist promovendi zijn een kwetsbare groep: ze krijgen te maken met veel prestatiedruk en zijn vaak compleet afhankelijk van hun begeleider.

Vier op de tien zegt tegen NOS op 3 dat ze inderdaad wangedrag meemaken, zoals een conflict met hun promotor, pesten of buitensluiting. Maar ze noemen ook voorbeelden van racisme, seksisme en seksueel grensoverschrijdend gedrag.

Bekijk hier hun ervaringen met de schaduwkant van een carrière in de wetenschap:

De nieuwe ombudsmannen op de universiteiten zijn tot nu toe vrijwel allemaal in loondienst. De Tweede Kamer vroeg zich eerder af of ombudsmannen die betaald worden door de universiteit wel echt kritisch kunnen zijn over diezelfde universiteit. Maar de VSNU benadrukt dat hun loondienst geen invloed heeft op de onafhankelijke positie of het onderzoek naar klachten.

Of ook studenten bij de functionaris terecht kunnen, verschilt per universiteit. Promovendi kunnen er wel op vrijwel iedere universiteit een beroep op doen.

Dat alle uni's voor 1 juli een ombudsman moeten hebben, is afgesproken in de cao van Nederlandse universiteiten. Vier universiteiten experimenteerden er al mee, nadat uit een rondvraag van de vakbonden was gebleken dat vier op de tien medewerkers ongewenst gedrag ervaren.

Een herkenbaar probleem, zegt Rosanne Anholt van het Promovendi Netwerk Nederland. "Een paar keer per maand krijgen we een casus van een promovendus die vastloopt. Schrijnende verhalen, over mensen die worden weggepest of expres worden tegengewerkt in hun wetenschappelijke carrière. Zelfs een casus van iemand die, deels ook naar aanleiding van een vervelende relatie met haar promotor, zelfmoord pleegde."

Onderzoek

Op welke schaal wangedrag voorkomt op universiteiten, is nooit vastgesteld. Maar dat het een wezenlijk probleem is op de academie, daar zijn alle betrokkenen het over eens. Ook de VSNU herkent de signalen.

En die stapelen zich op. Een signaal was een rapport van het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren, dat concludeerde dat wangedrag beter aangepakt moet worden. Daarbij benoemden de hoogleraren een aantal oorzaken, zoals het sterk hiërarchische karakter van de academie, de competitieve cultuur, het niet adequaat reageren op klachten en het - al dan niet gedwongen - zwijgen van slachtoffers.

Dat rapport, en incidenten en vragen die volgden, waren aanleiding voor de politiek om wangedrag op de agenda te zetten. Eind dit jaar moet de KNAW met een advies komen over hoe de academische wereld wangedrag kan voorkomen en er adequater tegen kan optreden. De VSNU werkt daaraan mee, maar wijst er ook op dat de academische wereld onder druk staat door structureel geldgebrek. "Dat zorgt voor een hoge werkdruk en dat kan ongewenst gedrag ongewild in de hand werken", zegt een woordvoerder.

Burn-outs

Veel van de jonge wetenschappers die zoiets meemaken, houden daar mentale problemen aan over, zeggen ze tegen NOS op 3. Het vaakst worden burn-outs en depressies genoemd. "Ik had een promotor die chronisch onredelijk was. Onhaalbare deadlines, telkens nieuwe onderzoeken beginnen terwijl wat liep nog niet af was. Het hele traject heeft me mijn mentale welzijn en mijn relatie gekost", vertelt iemand die anoniem wil blijven.

Volgens het Promovendi Netwerk Nederland raken de problemen ook aan de kwaliteit van wetenschap. Rosanne Anholt: "Een onveilig werkklimaat komt de wetenschap niet ten goede. Er worden bijvoorbeeld fouten verzwegen, of er staan auteurs op artikelen die daar niet horen, puur omdat die wetenschappers een publicatiedruk voelen."

En het maakt de drempel voor een wetenschappelijke carrière hoger, zegt ze, en dat is jammer van jong talent. "Er zijn veel promovendi die denken aan stoppen. Jonge wetenschappers worden zo de wetenschap uitgejaagd."

Wil jij ook een ervaring (anoniem) delen? Mail ons op nosop3@nos.nl.

Chips: de machtigste millimeters ter wereld

Ze zijn kleiner dan een postzegel, maar van wereldbelang. Chips. Aan alle kanten wordt nu extra geïnvesteerd in de chipindustrie. De Amerikaanse president Biden kondigde een miljardeninvestering aan. En ook China en de EU trekken de portemonnee.

Die investeringen zijn vooral om de eigen productiecapaciteiten op te schroeven. En dan met name voor de meest geavanceerde chips, die nodig zijn om voorop te kunnen lopen in de ontwikkeling van toekomstige technologie. Denk aan 6G en kunstmatige intelligentie. De macht om die chips te maken ligt nu in handen van slechts twee bedrijven in de wereld. Bij het Zuid-Koreaanse Samsung en TSMC uit Taiwan.

In onderstaande video duikt NOS op 3 in het chiptekort en in de strijd om de macht in de chipwereld:

De corona-impact op wildparken: 'Kans dat stroper wordt gepakt is kleiner'

Schonere lucht en minder mensen. De lockdowns vanwege de coronacrisis zijn fijn voor de dierenwereld, maar er is ook een andere kant van de medaille. Stropers hebben in veel gebieden alle ruimte om te jagen. Veel (bedreigde) diersoorten lopen zo juist extra gevaar. Geld om het probleem aan te pakken is er vaak niet. Vooral nu er geen toeristen meer komen.

"Veel parken zijn afhankelijk van toerisme", zegt Liliana Jauregui van natuurorganisatie IUCN. "Door gesloten grenzen lopen parken ontzettend veel inkomsten mis die normaal worden gebruikt om rangers en toezichthouders mee te betalen. De kans dat een stroper wordt gepakt is kleiner." Daar komt bij dat regeringen andere prioriteiten hebben, waardoor stropers vrij spel hebben.

In onderstaande video duikt NOS op 3 dieper in de stroperij tijdens wereldwijde lockdowns. We spreken onder anderen met wildbeschermers uit Kenia, India en Suriname:

Elke van Gils, wildlife-expert van het Wereld Natuur Fonds (WNF), ziet ook dat het wegvallen van toerisme-inkomsten een enorme dreun is voor lokale gemeenschappen. "De wildlife-toerismesector in bijvoorbeeld Afrikaanse landen levert een zeer grote bijdrage aan de verlichting van armoede en aan behoud van natuur. Door corona bestaat het risico dat veel van wat in tientallen jaren voor de natuur en mensen is bereikt, verloren gaat door toename van de armoede en illegale activiteiten."

Daar komt nog bij dat stropen voor de lokale bevolking vaak een soort back-upplan is. Niet alleen parken, maar ook mensen leven van inkomsten uit toerisme. Wie geen geld meer heeft, kan gaan stropen. Doordat er in sommige gebieden helemaal geen toezicht meer is, is de kans om gepakt worden heel erg klein. "En mensen hebben toch gewoon cash nodig", zegt Jauregui van het IUCN. Een jaguar, waar mensen duizenden dollars voor neertellen, is dan snel verkocht.

Toch ziet het WNF niet overal een toename van stroperij: "In Zimbabwe melden collega's dat stroperij van neushoorns nog nooit zo laag is laag geweest." Dat kan er volgens Van Gils op wijzen dat de internationale criminele netwerken even op pauze zijn gezet door het sluiten van de grenzen.

Bas Verschuuren, onderzoeker en docent aan Wageningen University, was betrokken bij een wereldwijd onderzoek naar de impact van corona op beschermde natuurgebieden. Hij zegt dat het zelfs mogelijk is dat mensen die eerst als natuurbeschermer werkten, nu zijn gaan stropen. "De lijn tussen crimineel stropen en stropen om te overleven is dun. Ja, er is een grote illegale handel, maar deze handel maakt ook handig gebruik van de mensen die met de handen in het haar zitten en niet meer voor hun gezin kunnen zorgen."

Bovendien: het is lastig om als je een stroper pakt, uitzonderingen te maken. "Je kunt niet tegen de een zeggen dat hij crimineel is, terwijl je voor de ander die je betrapt hebt een crowdfundingsactie organiseert omdat hij voor z'n gezin zorgt."

Vaak leefde de lokale bevolking al van de jacht op wild, voor een gebied tot beschermde natuur bestempeld werd. Als jacht binnen het park niet meer mag, wordt jagen stropen - en dat is illegaal.

Verschuuren: "Ik wil niets goedpraten, de impact van illegale jacht op de dierlijke populaties is desastreus. Maar het welzijn van lokale bevolkingen zou bij het creëren van natuurparken tot één van de kernpunten moeten behoren, anders streeft het creëren van zulke parken zijn doel voorbij. De bevolking zou moeten meeprofiteren van het ontstaan van beschermde natuurgebieden."

Als het toerisme weer op gang komt, zullen de nationale en lokale economieën waarschijnlijk een boost krijgen. Maar meer toeristen zijn niet per se de oplossing voor dit probleem, vindt Verschuuren. "Om dit aan te pakken moeten we er eerst voor zorgen dat de ongelijkheid in de bevolking kleiner wordt. Pas dan kun je laten zien dat er met de natuur ook echt geld verdiend kan worden, zodat mensen niet in het criminele circuit belanden."

De zeldzame bijwerking van AstraZeneca en Janssen uitgelegd

Niet zomaar trombose, zei minister Hugo de Jonge eerder over de zeldzame bijwerking van het AstraZeneca-vaccin, die later ook bij het Janssen-vaccin werd vastgesteld.

Het gaat om een zeldzame, gevaarlijke bijwerking van bloedstolsels in combinatie met een laag aantal bloedplaatjes. Tot nu toe is de bijwerking bij vijftien mensen vastgesteld, onder wie drie mannen, maakte het bijwerkingencentrum Lareb vandaag bekend.

Maar wat houdt die bijwerking nou precies in en wat weten we er inmiddels over? NOS op 3 legt het uit:

Home | Contact